Browsing category: Duurzaamheid

  • 23/10/2026

    Achter een gesloten voordeur kan niemand werken

    Leestijd: 7 minuten, door Ferry Koper , Yuri van Bergen en Paul Terwisscha van Scheltinga (juli 2026)

    3 december, Provinciehuis Arnhem. De Gelderse Kracht — een congres over lokale energie en veerkrachtige wijken. Twee van ons gaven die dag een workshop: één over gezondheid en sociale samenhang, één over leefbaarheid en duurzaamheid. Verschillende zalen, hetzelfde publiek, en gaandeweg dezelfde conclusie: we hadden het over dezelfde voordeur en dezelfde wijk. De derde liep mee en herkende, na dertig jaar besturen in wonen en vastgoed, het patroon achter onze verhalen. Iedereen weet wát er moet gebeuren in wijken en buurten. Iedereen worstelt echter met het effectief doén. Dat probleem verbindt ons sindsdien en motiveert ons om te laten zien hoe het wel kan.

    Stel je de bewoner voor bij wie dit allemaal samenkomt. De energiecoach belt aan. Een week later de wijkverpleegkundige. Dan de isolatie-aanbieder, de welzijnswerker, het energieloket. Allemaal goedbedoeld, allemaal met een noodzakelijk stukje van de oplossing. En allemaal alleen.

    Wat we deze bewoner vragen is stilletjes enorm geworden. Langer thuis wonen, in een huis dat daar niet op is gebouwd. Zelf verduurzamen. Zelf de weg vinden langs regelingen en loketten. Niemand heeft daarvoor gekozen, en de meeste mensen kunnen het als niet-professional niet overzien — laat staan uitvoeren. Wie kennis, netwerk of middelen mist, valt als eerste af.

    Op een dag gaat die voordeur gewoon niet meer open. En achter een gesloten voordeur kan niemand werken.

    Lees meer
  • 01/10/2026

    Integrale buurtaanpak: Van losse verduurzamingsprojecten naar een integrale buurtaanpak

    Een toekomstbestendige buurt begint niet bij de techniek, maar bij de mensen die er wonen. Nederland staat voor een grote opgave. Woningen moeten worden verduurzaamd, buurten moeten zich aanpassen aan een veranderend klimaat en tegelijkertijd willen bewoners prettig, betaalbaar en zo lang mogelijk in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen.

    Gemeenten, woningcorporaties, particuliere woningeigenaren en bewonersinitiatieven staan voor dezelfde uitdaging: hoe worden deze opgaven met elkaar verbonden en hoe zorgen we ervoor dat plannen ook daadwerkelijk worden uitgevoerd?

    Een integrale buurtaanpak biedt hiervoor een antwoord. Samen met Energie Samen en Klimaatverbond Nederland ontwikkelde BouwhulpGroep de publicatie Integrale buurtaanpak – De slimme weg naar een toekomstbestendige woonomgeving. En nog recenter verscheen er een publicatie van NPLW waarin deze aanpak ook vanuit financiering en industrialisatie verder werd toegelicht dankzij BOM en BouwhulpGroep.

    De kern in beide publicaties is eenvoudig: begin bij de bewoner en verbind van daaruit de verschillende opgaven in de buurt. Want ‘Achter een gesloten voordeur kan niemand werken’

    Lees meer
  • 18/09/2026

    REPRISE: Een korte geschiedenis van collectief renoveren

    Leestijd: 11 minuten, door Haico van Nunen en Yuri van Bergen, Renda (november 2022)

    In deze artikelenserie blikken we terug op stukken die we enkele jaren geleden schreven. Dit keer staat collectief renoveren centraal.

    Iedere particuliere woning individueel benaderen via een keukentafelgesprek is ondoenlijk. Bundeling van activiteiten kan dan een oplossing bieden. Maar hoe bundel je 5 miljoen particuliere woningen? Elke bewoner vindt zichzelf tenslotte uniek, en zijn of haar woning al helemaal. Toch zijn er, wanneer je door je oogharen kijkt, diverse vormen van collectiviteit te ontdekken. In dit artikel uit 2022 hebben we een aantal van die vormen naast elkaar gezet, en dan met name de voorwaarden en uitgangspunten van die ordening beschouwd.

    Wat de meeste collectieve vormen gemeen hebben, is dat er voorwerk nodig is om daarna snelheid te kunnen maken. Dat betekent ook dat je dit voorwerk moet waarmaken, wil je bewijzen dat collectief renoveren werkt. Maar in een tijd waarin het eerste succes telt en de lange termijn niet altijd voorop staat, blijkt dat lastig. Er is dan ook behoefte aan flexibiliteit binnen een collectieve aanpak om continuïteit te garanderen. Dat lijkt wellicht tegenstrijdig als je juist collectieven aan het vormen bent — maar daar ligt precies de sleutel tot succes.

    Lees meer
  • 27/08/2026

    REPRISE – Een warmtevisie… en nu?

    Leestijd: 12 minuten, door Haico van Nunen, Renda (april 2021)

    Vijf jaar geleden schreven we dit artikel op het moment dat gemeenten net hun warmtevisie hadden afgerond en zich opmaakten voor de vertaalslag naar wijkuitvoeringsplannen. Destijds leek de koers helder: aan de knoppen draaien op basis van kengetallen en scenario’s, en van daaruit naar de wijk. De praktijk van de afgelopen jaren laat zien dat niet al die knoppen even soepel draaiden. De ontwikkeling en uitrol van warmtenetten liep, mede door overheidsingrijpen, vertraging op. En de doorrekening van buurten en wijken naar concrete oplossingen bleek weerbarstiger dan gedacht, simpelweg omdat de gemiddelde bewoner niet bestaat.

    Wat toen al zichtbaar werd, is inmiddels nog scherper geworden: de gewenste schaal vind je niet op archetypeniveau. Je moet een laag dieper gaan, op het niveau van de component. De component stelt je namelijk in staat om maatwerk te leveren binnen een collectieve aanpak. Dat inzicht opent de weg om niet langer per project, maar programmatisch te werken. Dit artikel laat zien hoe we daar toen al mee omgingen, en we nu voor veel gemeenten mee bezig zijn.

    Iedere gemeente is na de vaststelling van Regionale Energie Strategieën hard aan de slag gegaan om een warmtevisie op te stellen. Bij de meesten is dit ook gelukt. Soms met veel bloed, zweet en tranen. Daarmee is voor gemeenten een grote hobbel genomen, de koers is gezet. Op hoofdlijnen dan, want de meeste warmtevisie gaan over het buurt- of zelfs wijkniveau. Maar om de gevraagde deadline te halen is daarbij wel veel over één kam geschoren. Voor nu is het klaar, toch?

    Lees meer
  • 24/07/2026

    REPRISE: Van RES naar wijk

    Leestijd: 11 minuten, door Haico van Nunen, Renda (Januari 2021)

    In deze artikelenserie blikken we terug op stukken die we enkele jaren geleden schreven. Dit keer staat de route centraal van politieke ambities voor de regio naar de concrete vertaling op wijkniveau: van RES naar wijk.

    Het artikel schetst de situatie van vijf jaar geleden en gaat uit van een scenario waarin er inmiddels veel meer duidelijkheid zou zijn. De RES-plannen moesten worden opgesteld, de transitievisie warmte zou daaruit volgen, en dat vormde het startpunt voor de vele wijkuitvoeringsplannen (WUP’s) — waar we nu, zo was de verwachting, volop mee bezig zouden zijn.

    De praktijk blijkt weerbarstiger. De destijds zo helder geachte kaders zijn dat toch minder gebleken dan gedacht: in veel gemeenten is nog altijd geen definitieve keuze gemaakt in de transitievisie warmte. Wijkuitvoeringsplannen zijn dan ook nog maar beperkt beschikbaar. Het artikel laat zien welke keuzes er eigenlijk gemaakt moeten worden, en verklaart daarmee tegelijk het beperkte aantal WUP’s.

    De bewoner is formeel aan zet, maar ervaart zelf nog geen probleem. We zijn dan wel in de wijk aangekomen, maar we zoeken nog naar het juiste verhaal dat daar verteld moet worden. Zonder een duidelijke aanleiding gebeurt er weinig in de buurten. Biedt bewoners perspectief is daarom (nogmaals) de oproep.

    Lees meer
    • Previous