Een toekomstbestendige buurt begint niet bij de techniek, maar bij de mensen die er wonen. Nederland staat voor een grote opgave. Woningen moeten worden verduurzaamd, buurten moeten zich aanpassen aan een veranderend klimaat en tegelijkertijd willen bewoners prettig, betaalbaar en zo lang mogelijk in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen.
Gemeenten, woningcorporaties, particuliere woningeigenaren en bewonersinitiatieven staan voor dezelfde uitdaging: hoe worden deze opgaven met elkaar verbonden en hoe zorgen we ervoor dat plannen ook daadwerkelijk worden uitgevoerd?
Een integrale buurtaanpak biedt hiervoor een antwoord. Samen met Energie Samen en Klimaatverbond Nederland ontwikkelde BouwhulpGroep de publicatie Integrale buurtaanpak – De slimme weg naar een toekomstbestendige woonomgeving. En nog recenter verscheen er een publicatie van NPLW waarin deze aanpak ook vanuit financiering en industrialisatie verder werd toegelicht dankzij BOM en BouwhulpGroep.
De kern in beide publicaties is eenvoudig: begin bij de bewoner en verbind van daaruit de verschillende opgaven in de buurt. Want ‘Achter een gesloten voordeur kan niemand werken’
Niet de woningvoorraad als los object, maar de buurt als geheel
Een verduurzamingstraject staat zelden op zichzelf. Elke buurt heeft een eigen geschiedenis, woningvoorraad, eigendomsstructuur en bewoners. De ene eigenaar wil vooral energie besparen. Een andere bewoner wil de woning levensloopbestendig maken. Een derde wil de woning uitbreiden of juist kleiner gaan wonen. In dezelfde straat spelen ondertussen vragen over klimaatadaptatie, vergroening, parkeren, leefbaarheid en de kwaliteit van de openbare ruimte.
De uitzending op de Frans-Duitse zender ARTE met het programma Xenius (2020) laat goed zien hoe we bewoners met behulp van AI helpen hun woning in één keer vergaand te verduurzamen. Achter de schermen stelden we met ambtenaren, eigenaren, bewoners en leveranciers renovatiepakketten samen: hogere kwaliteit, lagere prijs, minder CO2.
Wanneer deze vragen afzonderlijk worden georganiseerd, ontstaan gemakkelijk losse projecten en verschillende trajecten naast elkaar. De integrale buurtaanpak brengt deze opgaven samen, en standaardiseren de uitvoering. Een uitvoering die vaak vele jaren duurt voordat de laatste woning is verbeterd.
Ontwerpen én verbinden
Een integrale buurtaanpak vraagt om meer dan een technisch plan. Het gaat om het verbinden van bewoners met de ambities van gemeente en woningcorporatie.
Individuele woonwensen kunnen worden gekoppeld aan collectieve oplossingen. Ontwerp maakt de mogelijkheden zichtbaar en helpt verschillende belangen samen te brengen. Procesbegeleiding zorgt ervoor dat de stap wordt gezet van eerste verkenning en bewonersgesprekken naar concrete oplossingen en uitvoering. Ontwerp speelt daarin een belangrijke rol. Het maakt zichtbaar welke mogelijkheden er zijn en helpt om verschillende belangen samen te brengen. Tegelijkertijd vraagt de aanpak om procesbegeleiding: van de eerste verkenning en gesprekken met bewoners tot het ontwikkelen van oplossingen inclusief vergunning en het organiseren en financieren van de uitvoering.
Van aanpak naar uitvoering
De stap van visie naar uitvoering is essentieel. Vanuit een goed begrip van de buurt kan worden bepaald welke strategie past en welke partijen nodig zijn. Vervolgens ontstaat een proces waarin de verschillende opgaven met elkaar worden verbonden onder andere woonwensen, woningkwaliteit, verduurzaming, klimaatadaptatie, leefbaarheid, betaalbaarheid en uitvoering.
Door deze aspecten samen te brengen, kunnen renovatie- en verduurzamingsconcepten worden ontwikkeld die passen bij de buurt. Mogelijkheden per woning worden inzichtelijk gemaakt en oplossingen worden zo ontwikkeld dat ze waar mogelijk herhaalbaar zijn, die vooraf vergund zijn. Zo kan de beweging worden gemaakt van losse projecten naar de gezamenlijke verduurzamingsopgave op grotere schaal. En biedt het ruimte voor innovatie voor zowel het product-proces als nieuwe samenwerkingen zoals de ontwikkeling van Energieleverende daken en gevels waar we samen met TNO en partners ontwikkeld op basis van hun BIPV-zonnefolie. In 2024 stonden we ermee in het Klokgebouw tijdens de DDW en werken we nu aan pilot om te demonstreren.
Welke buurt is de volgende?
Veel gemeenten en andere vastgoedeigenaren staan voor de vraag: hoe maken we de stap van een ambitieus wijkuitvoeringsplan naar daadwerkelijke uitvoering?
De integrale buurtaanpak helpt om die stap te zetten. Door goed te kijken naar wat er in een buurt speelt, welke kansen er liggen en hoe individuele en collectieve oplossingen elkaar kunnen versterken, ontstaat een aanpak die integraal, herhaalbaar en uitvoerbaar is. De toekomst van de bestaande buurt ontwerpen we niet alleen. We maken het samen met de mensen die er wonen.
BouwhulpGroep denkt en werkt graag mee met gemeenten, woningcorporaties en andere opdrachtgevers die voor deze opgave staan. Als ontwerper, procesbegeleider en verbinder brengen we verschillende belangen en opgaven bij elkaar en vertalen die naar een aanpak die past bij de buurt. Misschien speelt deze opgave ook in uw buurt. We gaan graag eens het gesprek aan over wat een integrale aanpak kan betekenen.
